Znieczulenie dorosłych
Dla zainteresowanych znieczuleniem ogólnym przygotowałem szczegółowe informacje, które powinny wyjaśnić najczęściej poruszane w trakcie konsultacji anestezjologicznych problemy. Na wszelkie inne pytania dotyczące znieczulenia chętnie odpowiem przed wykonaniem znieczulenia do zabiegu lub w trakcie niezbędnych konsultacji kwalifikujących do zabiegu osoby z problemami zdrowotnymi.
Znieczulenie ogólne – co to jest?
Znieczulenie ogólne, zwane anestezją lub nieprawidłowo (choć popularnie) narkozą, jest niezbędnym elementem wykonywanych zabiegów i operacji. Głównym jego celem jest oszczędzenie wszelkich dolegliwości i stresu oraz stworzenie jak najlepszych warunków pracy lekarzom wykonującym zabieg. Znieczulenie znosi świadomość i odczuwanie bólu w całym organizmie, a dzięki zniesieniu reakcji odruchowych daje komfort pracy operatorowi. Jednocześnie tylko obecność wykwalifikowanego zespołu anestezjologicznego dysponującego odpowiednimi lekami i sprzętem daje pacjentowi, zwłaszcza obciążonemu chorobami, bezpieczeństwo i szansę na odwrócenie niekorzystnych zdarzeń w trakcie zabiegu. Pacjent od początku do końca znieczulenia znajduje się w stanie wyglądającym na głęboki sen.
Pacjenta można znieczulić podaniem leku do żyły lub gazu usypiającego do oddychania. Ma to zastosowanie głównie u dzieci, ze względu na występujący okres pobudzenia w trakcie indukcji znieczulenia. Anestezjolog w trakcie zabiegu stara się, aby stosowane leki działały bardzo krótko, dokładnie tyle, ile wymagają czynności prowadzone przez operatora, dlatego pacjent budzi się po operacji stosunkowo szybko w zależności od czasu trwania operacji. W wielu przypadkach, zwłaszcza w operacjach w zakresie nosogardzieli lub po zwiotczeniu przy chirurgii brzucha lub zabiegach wymagających absolutnego bezruchu zachodzi konieczność zastosowania sztucznego oddychania poprzez wprowadzoną do tchawicy rurkę (tzw. intubacja). Intubacja zapewnia wysoki stopień bezpieczeństwa i chroni płuca przed następstwami zachłyśnięcia. Jest to procedura niezbędna do wykonania bezpiecznie zabiegów na jamie ustnej, np. stomatologicznych lub plastyki nosa. Kontynuacja znieczulenia polega na powtarzanych wstrzyknięciach lub ciągłym wlewie leków do żyły i podawaniu do oddychania sterylnego powietrza wzbogaconego o tlen i czasem o krótko działający gazowy anestetyk. Ze względu na obecność nowoczesnego sprzętu i odpowiedniego monitorowania mieszanki oddechowej możliwe stało się wyeliminowanie szkodliwego dla środowiska podtlenku azotu (gazu rozweselającego) i minimalne narażenie na stosowane gazy anestezjologiczne.
Dodatkowe znieczulenie miejscowe
W wielu przypadkach znieczulenie ogólne jest łączone ze znieczuleniem miejscowym. Kombinacja taka zapewnia bardzo dobre działanie przeciwbólowe w czasie i po zabiegu, przyczynia się do zmniejszenia ilości podawanych w czasie zabiegu leków oraz zapewnia długi okres bezbolesności po zakończonym zabiegu operacyjnym. Najpierw przeprowadzane jest znieczulenie ogólne, a gdy pacjent już śpi – zakłada się znieczulenie miejscowe.
Rozmowa przedoperacyjna a znieczulenie
U osób chorych, z obecnością schorzenia istotnie upośledzającego sprawność organizmu, rozmowę przedoperacyjną i kwalifikację do zabiegu anestezjolog przeprowadza w ramach konsultacji przed zabiegiem. U osób zdrowych lub z obecnością schorzenia dobrze kontrolowanego stosowanymi lekami, rozmowa przedoperacyjna odbędzie się w dniu operacji. Najczęściej nie będą wymagane wtedy dodatkowe badania. Lekarz-anestezjolog przeprowadzi z Tobą wywiad, podczas którego zorientuje się w stanie Twojej kondycji zdrowotnej, dobierze rodzaj i objaśni przebieg czekającego Cię znieczulenia. W czasie tej rozmowy będziesz mógł zadać pytania i uzyskać wyjaśnienia dotyczące wszystkich interesujących Cię problemów dotyczących znieczulenia. Pamiętaj o zabraniu na rozmowę listy stosowanych leków i ewentualnie wyników badań zaleconych przy konsultacji do zabiegu lub operacji.
Przeciwwskazania bezwzględne ogólnomedyczne u dorosłych do znieczulenia w trybie ambulatoryjnym
Badania dodatkowe przed operacją – czy zawsze są niezbędne?
W ostatnim czasie sporo zmieniło się w wymogach dotyczących wykonywania badań dodatkowych (i to nie z przyczyn ekonomicznych, tylko powrotu do racjonalnego myślenia). Wielu ludziom bałamutnie wydaje się (określenie to dotyczy także lekarzy), że im więcej zostanie wykonanych badań dodatkowych i konsultacji specjalistycznych, tym chory będzie bardziej bezpieczny w czasie operacji. Otóż bezpieczeństwo pacjenta zależy od:
- stanu fizycznego,
- charakteru schorzenia chirurgicznego i trybu operacji,
- choroby podstawowej i właściwej jej kontroli w okresie przedoperacyjnym (np. przyjmowanie leków z powodu nadciśnienia tętniczego),
- kompetencji lekarza chirurga, lekarza anestezjologa, zespołu operacyjnego i pooperacyjnego,
- występujących w czasie operacji powikłań,
- jakości sprzętu służącego wykonaniu znieczulenia i operacji,
- posiadanych leków oraz środków medycznych,
- informacji wynikających z badań dodatkowych i konsultacji specjalistycznych.
Niemniej:
- Pacjenci, których stan zdrowia oceniany jest jako I i II stopień wg ASA – kwalifikowani do małych i średnich zabiegów w znieczuleniu ogólnym, nie wymagają wykonania badań dodatkowych.
-
Przy większych zabiegach i obciążonych pacjentach badania wykonujemy zgodnie z ustaleniami w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej.
Zgoda na znieczulenie
Każde znieczulenie wymaga wyrażenia osobnej, świadomej zgody przez pacjenta jeszcze przed zabiegiem. Podpisanie zgody na wykonanie operacji lub zabiegu nie jest tożsame z wyrażeniem zgody na wykonanie znieczulenia. Odbywa się to przez podpisanie stosownego dokumentu. W przypadku dzieci poniżej 18. roku życia zgodę taką podpisuje jeden z rodziców lub opiekunów prawnych. Pacjent pomiędzy 13. a 18. rokiem życia również wyraża swoją wolę na wykonanie znieczulenia do zabiegu. Przed wyrażeniem zgody masz prawo do informacji o rodzaju proponowanego znieczulenia, wykonywanych czynnościach, możliwych powikłaniach, ryzyku w odniesieniu do Twojego stanu zdrowia, o przebiegu i postępowaniu w okresie pooperacyjnym. Zawsze możesz liczyć na uzyskanie informacji w interesującym Cię zakresie.
Ciąża a znieczulenie
Zabiegi planowe w trybie ambulatoryjnym staramy się znieczulać po I trymestrze ciąży (po 3 miesiącach od zapłodnienia). Jest to związane najczęściej z nieznanym wpływem stosowanych leków anestezjologicznych na rozwijający się płód. Po tym okresie uważa się, że zakończyło się kształtowanie narządów (organogeneza) i wpływ stosowanych leków na organizm dziecka jest minimalny i odwracalny. Oczywiście istnieją od tej reguły wyjątki, w postaci znieczuleń do stanów będących zagrożeniem zdrowia lub życia ciężarnej. Kobiety w wieku rozrodczym będą zawsze pytane przed zabiegiem o możliwość ciąży. W przypadku wątpliwości lepiej wykonać prosty i dostępny w aptekach test ciążowy.
Świadek Jehowy
Zabieg lub operacja jest najczęściej czynnością inwazyjną, z możliwą nagłą utratą większej ilości krwi. Jednak w warunkach ambulatoryjnych nie ma możliwości przetoczenia krwi. Dlatego w przypadku dużej jej utraty może się zdarzyć konieczność transfuzji krwi lub preparatów krwiopochodnych, ale w warunkach szpitalnych. Jeżeli jesteś Świadkiem Jehowy lub nie wyrażasz zgody na takie postępowanie, będziesz proszony o potwierdzenie tego faktu w dokumentacji szpitalnej.
Przygotowanie do zabiegu
W dniu, w którym ma się odbyć znieczulenie, zastosuj się do poniższych zaleceń: Przez 4 godziny przed zabiegiem niczego nie jedz. W przypadku ciężkich chorób przewodu pokarmowego (achalazja, stenoza, rozstrzeń) ten okres należy wydłużyć! Nie pij płynów 3 godziny przed zabiegiem. Wyjątkowo (upały!) do dwóch godzin przed zabiegiem możesz pić w niewielkich ilościach czyste płyny, tj. wodę, osłodzoną (objawy hipoglikemii), gorzką herbatę lub klarowne soki. Nie są polecane soki z owoców cytrusowych! Nie wolno pić żadnych napojów gazowanych i napojów mlecznych. Obecność płynów i pokarmów w żołądku może okazać się niebezpieczna dla zdrowia i życia, gdyż po znieczuleniu mogłyby się one przedostać do płuc. Wprawdzie każdego pacjenta traktujemy jak z pełnym żołądkiem i jesteśmy gotowi do interwencji, ale po co nam kłopoty. Dlatego proszę nie zataić przed zespołem anestezjologicznym faktu spożycia pokarmów lub płynów w zakazanym okresie! Ponadto przed zabiegiem nie pal papierosów. Ty w trakcie znieczulenia nic nie czujesz i daj nam też ten komfort. A może to będzie powód do rzucenia palenia? Przed większością zabiegów w znieczuleniu ogólnym będziesz proszony o wyjęcie protez zębowych, zdjęcie okularów, soczewek kontaktowych czy aparatu słuchowego. Postaraj się nie stosować makijażu, zwłaszcza szminki do ust. Zdejmij zegarek, spinki do włosów, o ile to możliwe, również biżuterię, ale jeżeli ją masz, nie robimy z tego faktu problemu. Ubierz się w luźne, nieuciskające klatki piersiowej i brzucha ubranie lub przed zabiegiem rozluźnij biustonosz i pasek od spodni. Przed samym znieczuleniem prosimy o całkowite oddanie moczu. W innym wypadku, po wybudzeniu, może wszystkich zaskoczyć obecność mokrej niespodzianki. PORZĄDNIE SIĘ UMYJ PRZED ZABIEGIEM! Będzie to Twój dowód szacunku dla nas. Udając się na zabieg w znieczuleniu ogólnym zabierz ze sobą dowód tożsamości, zawsze zapisz i podaj kontakt do bliskiej Ci osoby.
Przygotowanie pacjenta do znieczulenia
Przed dłuższym znieczuleniem, na ok. pół godziny przed zabiegiem, czasem podajemy pacjentowi potrzebującemu tabletkę o działaniu nasennym, uspokajającym i przeciwwymiotnym. Pacjenci nazywają to „Głupim Jasiem”, ale my nie lubimy tej nazwy, zwłaszcza anestezjolodzy o imieniu Jan. Obecnie preferujemy stosowanie formy dożylnej przed indukcją znieczulenia. Działanie takie nazywane jest premedykacją. W wyniku premedykacji uzyskujemy uspokojenie i niepamięć zdarzeń u pacjenta, co nazywamy sedacją. W niektórych wypadkach sedacja połączona jest z podaniem leku przeciwbólowego (sedoanalgezja) lub ze znieczuleniem miejscowym. Takie postępowanie (monitorowana opieka anestezjologiczna) jest czasem wystarczającym sposobem przeprowadzenia zabiegu u dorosłych. Przy krótkich znieczuleniach ambulatoryjnych u osób dorosłych najczęściej nie stosuje się premedykacji w związku ze znacznym wydłużeniem czasu powrotu sprawności psychofizycznej po zabiegu. Po przybyciu na salę operacyjną, do żyły (najczęściej na ręce) pielęgniarka wkłuje się miękką plastikową igłą (Venflon), do której podłączy tzw. „kroplówkę” i przez którą będą podawane leki potrzebne przy znieczuleniu. Następnie pacjent jest monitorowany, czyli podłączany przed rozpoczęciem zabiegu do urządzenia kontrolującego czynność serca, ciśnienie tętnicze, ilość oddechów, wysycenie krwi tlenem i puls w tętnicy obwodowej, stężenie tlenu, dwutlenku węgla i gazów anestezjologicznych. O wszystkich tych czynnościach zostaniesz poinformowany z wyprzedzeniem.
Samopoczucie po zabiegu
Zależy od długości trwania zabiegu, wieku i stanu pacjenta. Najczęściej jest dobre, początkowo odczuwane jako oszołomienie i dezorientacja, ustępująca w krótkim czasie (ok. 15-60 minut) do powrotu pełnej świadomości. Przez kilka godzin może utrzymywać się gorsza sprawność psychofizyczna wymagająca towarzystwa drugiej osoby. Objawy typowe po znieczuleniu to: swędzenie nosa i oczu, drapanie w gardle, nadmierne pobudzenie. U osób z nadwrażliwością możliwe jest wystąpienie przejściowego skurczu oskrzeli. Niewielka część osób odczuwa zawroty głowy, przejściowe zaburzenia widzenia, mdłości lub może wymiotować. Z upływem czasu możliwe są niewielkie dolegliwości bólowe wynikające z rodzaju zabiegu, wymagające podania leków przeciwbólowych. Wszystkie objawy są przejściowe i ustępują samoistnie lub po lekach najczęściej do kilku godzin po zakończeniu znieczulenia. Obecnie stosowane leki anestezjologiczne mają bardzo krótki okres eliminacji z ustroju. Jednak pomimo tego pierwsze posiłki w niewielkich ilościach proszę spożywać po 2 godzinach od krótkiego znieczulenia. Niewielkie ilości zwykłej wody można wypić po powrocie świadomości. Po długich znieczuleniach z użyciem środków zwiotczających okres ten wydłużamy do 6 godzin. Przez 6 godzin proszę również nie wychodzić samemu bez opieki. W tym czasie proszę powstrzymać się od prowadzenia samochodu lub obsługi maszyn, z powodu możliwego wydłużenia czasu reakcji, nie wspinać się na wysokość, nie brać do ręki niebezpiecznych narzędzi (ostrych, wirujących, gorących i strzelających), nie dokonywać zakupów i nie podpisywać żadnych dokumentów.
Możliwe powikłania po znieczuleniu ogólnym
Nie można zapominać, że znieczulenie jest zabiegiem medycznym i zawsze istnieje ryzyko różnych powikłań. Jednak zabiegi wykonywane w znieczuleniu są znacznie mniej obciążające dla zdrowia i psychiki pacjenta z powodu braku impulsacji bólowej, niż zabiegi bez znieczulenia. Obecnie przyjmuje się, że ze względu na stosowany sprzęt i leki, obecność wykwalifikowanego personelu, zabezpieczenia w środki ratujące życie okres znieczulenia jest bezpieczniejszy niż czas wykonywania normalnych czynności życiowych, np. poruszania się po ulicy. Jednak najlepsze zabezpieczenia nie wyeliminują w 100% ryzyka związanego z obecnością niewykrytych schorzeń, ukrytych wad metabolicznych, patologicznych reakcji na stosowane środki czy wreszcie na możliwe powikłania wynikające z samego zabiegu. Zagrażające życiu powikłania występują rzadziej niż 1 na kilkadziesiąt tysięcy znieczuleń. Nieco częściej występują niegroźne powikłania związane z techniką zabiegu, z których najczęstsze to krwiaki i sińce w miejscu wkłucia i okolicy operowanej, uszkodzenie zębów, zwłaszcza ruszających się (np. mleczne u dzieci), przejściowy skurcz oskrzeli przy manipulacji w jamie ustnej, rzadko kiedy dochodzi do przejściowej dysfunkcji krtani (chrypka, trudności w połykaniu, ból) związanej z intubacją, infekcja w związku z przerwaniem ciągłości tkanek i spadkiem odporności po stresie związanym z zabiegiem.
Mam nadzieję, że te informacje spowodują u Państwa wzrost zaufania do znieczulenia ogólnego, które po spełnieniu powyższych kryteriów jest procedurą bezpieczną, umożliwiającą wykonanie niektórych zabiegów, chroniącą świadomość zwłaszcza dziecka przed negatywnymi konsekwencjami bólu i strachu, i dla wielu osób jest często jedyną akceptowalną formą wykonania niezbędnych czynności medycznych, dzięki którym jesteśmy długo zdrowi, piękni i szczęśliwi. Jeżeli ktoś potrzebuje mojej pomocy w realizacji swoich marzeń, do których potrzebny jest anestezjolog, to chyba się zobaczymy.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
